10:07 ICT Chủ nhật, 03/07/2022

Danh mục nội dung

Liên hệ

Trang nhất » Tin Tức » Y Án » Hàn Nhiệt

Liên hệ

CHÂN NHIỆT GIẢ HÀN

Thứ năm - 30/06/2011 14:43
Cụ già 70 tuổi, vẫn ăn uống điều hòa, đi lại nhanh nhẹn, khỏe mạnh bình thường, không có bệnh gì gọi là cố tật.

(Y án của Trần Vụ Trai. Trích trong "Toàn Quốc Danh Y Nghiệm Án", Trung Quốc)

            Hà Trọng Tây, 30 tuổi. Không biết giữ gìn, ăn uống quá no say, lại ăn quả sống, dẫn đến tiêuhóa kém thức ăn ứ đọng ở trường vị, uất lại thành nhiệt, lại nhân tắm lạnh, hàn tà bó bên ngoài, hỏa nhiệt uất bên trong, chính khí không thông, huyết ngưng trệ... Sợ lạnh rét run, tay chân quyết lạnh, bụng đầy trướng, đại tiện bí kết, gây ra hôn mê bất tỉnh, mặt xanh, môi trắng, mắt trợn ngược, miệng há, mạch quyết khí vi, toàn thân đều lạnh, móng tay xanh trắng, lưỡi trắng hơi dính. Thăm không thấy mạch, chân tay lạnh, cơ thể lạnh ngắt, chỉ ấm một chút ở ngực, hơi thở xem như muốn tuyệt, lấy tay đặt lên miệng mũi, không thấy hơi thở, chỉ khi lấy lông ngỗng để trước mũi mới thấy có động đậy một ít. Nhận định đây là chứng chết giả. Lấy tay sờ lưỡi thấy hơi dính rít, đúng là chứng chân nhiệt giả hàn. Do no say thái quá, chính khí không thông, tiêu hóa không tốt, Tỳ Vị uất kết, đại tiểu tiện không thông, uất tụ xông lên tâm, bỗng gặp tắm lạnh, lạnh bó bên ngoài, huyết khí bị đình lại không vận hành, gây ra bất tỉnh hôn mê. Thầy thuốc chữa trước đây lại cho là chứng trúng hàn, dùng bài Phụ Quế Lý Trung Thang, thành ra càng tiếp xúc cho nhiệt tà công vào Tâm, các khiếu bế tắc, anh linh của Tâm bị tán tận, vì vậy bị hôn mê, tay chân đều lạnh, khí mạch đều tuyệt. Bên ngoài thấy lạnh mà bên trong thuộc nhiệt. Phải cứu gấp, nếu chậm không thể chữa được.

Cho dùng bài Liên Giác Linh Phách Thang (Linh dương giác, Liên tâm, Trúc lịch) để thanh Tâm, ninh thần, công nhiệt tà, thông khiếu, hóa đàm, làm chủ (quân) dược, Đại hoàng, Mộc thông, Nguyên minh phấn để thông đại trường, thông tiểu tiện, làm thần dược; Bạch thược, Hoàng cầm, Thạch hộc để tả hỏa, bình Can, nhuận Vị, sinh tân, làm tá dược; Phục thần, Hổ phách để trấn Tâm, ninh thần, đưa anh linh trở về, làm sứ.

Linh dương giác             6g                     Hoàng cầm nhục         12g

Mộc thông                     8g                     Sừng tê giác                  12g

Vân phục thần               16g                   Hổ phách                      4g

Đại hoàng (sống)            16g                   Liên tử tâm                    4g

Nguyên minh phấn         16g                   Thạch hộc                     4g

Bạch thược (sống)         8g

Sắc xong, thêm Trúc lịch khoảng 200 – 300ml, hòa vào, cho uống từ từ.

Được vài giờ sau khi uống thuốc, chân tay bắt đầu mềm, mạch bắt đầu có rất nhỏ. Cho uống tiếp một thang nữa, qua ngày hôm sau, mạch hiện lên Huyền Sác, môi mặt đỏ nhuận, mắt thấy tròng đen đã chuyển động, hết quyết nghịch, đi tiểu được mấy giờ, nói năng được một ít.

Cho dùng bài Đại Thừa Khí Thang, thêm Tê giác, Liên tâm, Trúc lịch, Phục thần:

Đại hoàng (sống)                        20g                   Phục thần                     20g

Nguyên minh phấn                     16g                   Chỉ thực                        12g

Hậu phác                                  8g                     Liên tâm                        32g

Sùng tê giác                              12g

Để thanh Tâm, ninh thần, thông quan, hóa đàm, thông trường vị, tiết uất nhiệt. Uống xong tinh thần tỉnh táo, chỉ còn táo, khát, mạch vẫn còn Sác. Dùng Bình Vị Nhuận Táo Thang để sinh tân, thanh nhiệt, giáng hỏa, lợi thủy:

Xoa thạch hộc   12g                   Phì tri mẫu        12g

Đạm trúc diệp    6g                     Vân phục linh 16g

Sinh địa hoàng   12g                   Phá mạch đông 16g

Thiên hoa phấn 12g                   Xuyên hậu phác 8g

Hiệu quả: Sau 3 ngày, hết quyết nghịch, mạch phục hồi, nói năng bình thường. Sau 5 ngày, đại tiểu tiện bình thường, ăn uống được. Sau 10 ngày, nguyên khí phục hồi hoàn toàn... 

Bình luận: Bệnh nầy thành chứng chân nhiệt do thầy thuốc trước cho uống Phụ Quế Lý Trung mà gây ra. Vì vậy, dùng Tê, Linh, Liên, Phách thấy công hiệu.

Hai phương sau cũng dùng đúng phép.

 


(Trích trong "Dương Án" (Hải Thượng Y Tông Tâm Lĩnh) của Lê Hữu Trác, Việt Nam)

Một người đàn bà, vợ ông Đài cùng xóm với tôi, sáng dậy, chưa ăn uống gì, vội ra đồng làm, gặp hôm đó trời nắng gắt. Khi về nhà, bỗng phát sốt, rét, tay chân lạnh, bụng dưới đau thắt, tiêu chảy. Lúc đó là mùa hè mà phải đắp mấy lần chăn, gầm giường lại hơ than lửa, mà vẫn cứ rét, không thể chịu được. Bệnh tình rất nguy, cái chết gần kề rồi. Người nhà đến xin tôi thuốc cho uống. Sau khi nghe kể về bệnh tình như trên, tôi liền tự nghĩ : Về mùa hè, khí âm phục ở bên trong, bụng lại đói, vì vậy, tà khí mới có thể nhân lúc cơ thể hư yếu mà xâm nhập vào được. Liền cắt cho một thang Phụ Tử Lý Trung (Nhân sâm 4g, Bạch truật 4g, Can khương 4g, Cam thảo 6g, Phỉ tử 2g), bảo đem về sắc cho uống. Cách chừng vài giờ, người nhà lại đến nói rằng: Thuốc vừa uống vào khỏi miệng, lại ói ra ngay...”. Tôi nghi là bị hàn tà ngăn trở, cần phải dùng hàn để dẫn thuốc nhiệt mới được. Liền bảo hãy sắc thang trên, lấy nước thứ hai, ngâm vào nước lạnh cho thâït nguội, rồi cho uống... Vài giờ sau, người nhà lại đến, nói rằng lần này tuy không ói ra nữa nhưng bụng vẫn đau và ỉa bắn ra tung tóe, bệnh tình rất nguy cấp..., mời tôi đến tận nhà coi bệnh đã rồi sẽ cắt thuốc. Khi tôi đến thăm, thấy sắc mặt tuy tái xanh mà hai mắt đỏ ngầu, khát, uống nước rất nhiều. Chẩn mạch thấy Trầm Sác có lực. Bấy giờ tôi mới nhận rõ đây là chứng "hỏa cực tựa thủy". Liền bảo lấy một chén nước giếng cho uống thì người bệnh uống xong rất lấy làm khoan khoái dễ chịu và đòi uống nữa. Tôi liền lấy 8g Lục Nhất Tán (Hoạt thạch 6 phần, Cam thảo 1 phần) hòa vào nước nóng, để nguội cho uống. Uống xong, các chứng rét, ỉa đều bớt, chỉ còn bụng vẫn đau. Tôi liền cắt một thang Bạch Hổ (Tri mẫu 24g, Cam thảo 8g, Ngạnh mễ 20g, riêng Thạch cao 20g, để sống, tán bột, hòa vào nước thuốc), cho uống. Uống hết 2 nước, chứng đau bụng và ỉa khỏi hẳn, mồ hôi ra dâm dấp từ đầu đến chân, chỉ còn chứng nóng sốt cao, vứt áo, đòi quạt mát. Tôi cho uống thêm một thang Thanh Thử Ích Khí (Hoàng kỳ, Hoàng bá, Thần khúc, Trạch tả, Trần bì, Cát căn, Thanh bì, Chích thảo, Nhân sâm, mỗi vị 4g, Mạch môn 8g, Bạch truật, Thương truật, mỗi vị 6g, Đương quy, Ngũ vị mỗi thứ 2, 8g, Thăng ma 2g, Sinh khương 3 lát, Đại táo 2 quả), bệnh khỏi hẳn.

Xét về bệnh này, lúc đầu, tôi chỉ dựa vào văn (nghe) và vấn (hỏi), lầm cho là hàn, đến sau thêm cả vọng và thiết (mạch) mới biết được đó là nhiệt...

Tổng số điểm của bài viết là: 4 trong 1 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

Đăng nhập thành viên

Thăm dò ý kiến

Cách tổ chức thông tin trên theo bạn là?

Rất thân thiện

Rất đẹp

Hợp lý

Khó sử dụng

Logo Tuệ Tĩnh Đường Liên Hoa
Logo Cơm Chay Dưỡng Sinh Liên Hoa
Các món ăn Liên Hoa quán